Twee KMI-wetenschappers op Antarctica

Sinds ze op 19 november 2014 voet zetten op Antarctische bodem, verrichtten dr. Alexander Mangold en dr. Quentin Laffineur onderzoek op het Belgisch poolstation Prinses Elisabeth.

De eerste weken besteedden ze hun tijd aan de controle en het heropstarten van verschillende meetinstrumenten, die toelaten de optische eigenschappen van aerosolen te bepalen en de verdeling van de aerosolen volgens grootte en volgens massa te karakteriseren. Deze instrumenten functioneren automatisch tijdens een groot deel van de periode waarin het station onbewoond is (tussen maart en november). Ze bezorgen ons een reeks uitzonderlijke metingen voor deze tijd van het jaar op Antarctica. Hun gegevens zijn onmisbaar voor de verbetering van onze huidige kennis over de rol van aerosolen in de herverdeling van de straling, zowel direct (door het zonlicht te verdelen en te absorberen) als indirect (door de vorming en de levensduur van wolken te beïnvloeden). Deze herverdeling van zonne-energie beïnvloedt de chemische reacties in de atmosfeer en de hoogte- en oppervlaktetemperatuur op het Antarctische continent.

Dr. Mangold en dr. Laffineur gingen ook over tot de herinstallatie van meetinstrumenten, die te gevoelig zijn om zonder rechtstreeks toezicht ter plaatse te functioneren, of die opnieuw geijkt werden in België na de laatste meetcampagne (tussen november 2013 en februari 2014). Eén van deze instrumenten is een spectrofotometer (figuur 1), die de totale ozonhoeveelheid in een bepaalde atmosferische kolom meet, en ook toelaat de UV-hoeveelheid te meten die de grond bereikt. Eind november (figuur 3) kan de ozonhoeveelheid in de hoogte nog zwak zijn tegenover de normale waarde door het gat in de ozonlaag. Hierdoor vermindert de absorptie van UV-stralen, die verantwoordelijk kunnen zijn voor zonnebrand op een onbeschermde huid.

 
 

De twee KMI-wetenschappers installeerden op het station Prinses Elisabeth een nieuw systeem van radiopeilingen, die aan een weerballon de lucht ingaan (figuur 2). Elke dag om 12u30 lanceren ze een ballon om de luchtdruk, de luchtvochtigheid, de temperatuur, de windsnelheid en de windrichting te meten, in functie van de hoogte (figuur 4).

 
 

Het wetenschappelijk onderzoek dat het KMI uitvoert op Antarctica kadert vanzelfsprekend in een bredere samenwerking van Belgisch en internationaal onderzoek tussen verschillende instituten. Zo zitten dr. Denis Lombardi en dr. Nicolas Bergeot, onze collega’s van de Koninklijke Sterrenwacht van België (KSB), ook op het terrein. Zij onderzoeken de dynamiek van de gletsjers met behulp van seismometrische metingen en GPS-metingen, en worden bijgestaan door een groep van glaciologen van de VUB. Het werk van dit VUB-team kan u volgen via deze link : http://icecon2012.blogspot.com

Dr. Mangold en dr. Laffineur betrekken in hun onderzoek ook de metingen van de instrumenten van onze collega’s van het Belgisch Instituut voor Ruimte Aëronomie (BIRA) en van de KULeuven. Meer details over het wetenschappelijk onderzoek van de KULeuven op Antarctica vindt u hier : http://ees.kuleuven.be/hydrant

Op het niveau van internationale samenwerking was de installatie van een systeem van ballonpeilingen mogelijk dankzij de steun van de ‘International Polar Foundation’ (IPF) en het Zwitsers Federaal Instituut voor Bos-, Sneeuw- en Landschapsonderzoek (WSL). Zo beschikken onze twee wetenschappers in Antarctica over een instrument van het Instituut voor Onderzoek in de Troposfeer (TROPOS) van Leipzig (Duitsland). Hiermee meten en identificeren ze de aerosolen die verantwoordelijk zijn voor wolkenvorming. De resultaten van het wetenschappelijk onderzoek op Antarctica hebben een internationale draagwijdte. De metingen die het KMI al verschillende jaren uitvoert op het Prinses Elisabeth-station, worden uitgewisseld en gebruikt door onderzoekers over heel de wereld.

Heeft u interesse gekregen voor het Antarctica-onderzoek van dr. Mangold en dr. Laffineur ? U kan hen volgen via deze link : http://belatmos.blogspot.be

Het geheel aan wetenschappelijke activiteiten op het Prinses Elisabeth-station kan u volgen via deze link : www.antarcticstation.org