Klimatologisch overzicht van december 2017

Korte versie

De eerste maand van de meteorologische winter werd in Ukkel gekenmerkt door een uitzonderlijk lage waarde voor de zonneschijnduur, een zeer abnormaal hoge waarde voor het neerslagtotaal en normale waarden voor de gemiddelde temperatuur en de gemiddelde windsnelheid.

 

De tabel hieronder geeft de maandelijkse waarden van een reeks parameters weer gemeten te Ukkel (kolom "Maand"), alsook de normale maandelijkse waarden ("Norm".) en de maandelijkse recordwaarden van 1981 tot 2016("Record +" en "Record -") met de respectievelijke jaartallen. De kolom "kar" duidt de statistische karakteristiek aan van de waargenomen maandwaarde ("Maand").

Parameter Eenh. Maand Norm. kar Record + Jaar Record - Jaar
Gemiddelde temperatuur °C 4.4 3.9 n 9.6 2015 -0.7 2010
Gemiddelde maximumtemperatuur °C 6.4 6.1 n 11.6 2015 1.2 2010
Gemiddelde minimumtemperatuur °C 2.2 1.6 n 7.5 2015 -3 2010
Neerslagtotaal mm 130.1 81 za 172.7 2012 22.7 2016
Neerslagdagen d 26 19.3 za 28 2012 9 2016
Sneeuwdagen d 6 4 n 21 2010 0 2016
Onweersdagen in België d 8 3.1 u 11 2011 0 2016
Gemiddelde windsnelheid m/s 4.1 4.1 n 5 1993 3 2016
Overheersende windrichting WZW ZZW
Zonneschijnduur uu:mm 10:29 45:08 u 87:25 2013 16:17 1993
Globale zonnestraling kWh/m² 11.3 15.8 za 24.5 2013 10 1988
Relatieve vochtigheid % 90 86 u 91 2012 81 2015
Dampdruk hPa 7.7 7.2 n 9.8 2015 5.2 2010
Luchtdruk hPa 1013.7 1016.5 n 1029 2016 1002.1 1981

(*) Definities van de graad van abnormaliteit:

Afkorting Graad van abnormaliteit Fenomeen bereikt of overtroffen, gemiddeld één keer om de
n normaal -
a abnormaal 6 jaar
za zéér abnormaal 10 jaar
u uitzonderlijk 30 jaar

Volledige versie

Van de 1e tot de 6e lagen we tussen een hogedrukgebied ten westen van Frankrijk en een lagedrukgebied ten oosten van ons dat zich verplaatste richting Scandinavië. Hierdoor kregen we de 1e en de 2e nog koude polaire lucht over ons en van de 4e tot de 6e zachtere, stabiele en vochtige zeelucht. De 7e vormde er zich een nieuw en uitgestrekt lagedrukgebied over de Britse Eilanden. Dit trok richting Scandinavië. Van de 7e tot de 10e kregen we hierdoor onstabiele, polaire lucht aangevoerd. De 11e en de 12e trok er een lagedrukkern vanuit Frankrijk via ons land richting Duitsland en verder naar de Baltische Zee. De 13e smolt deze kern samen met een complex lagedrukgebied over de Noordzee dat zich richting het zuiden van Scandinavië verplaatste. Deze dagen kregen we licht onstabiele, zachtere lucht over ons. Van de 14e tot de 17e werd er weer polaire zeelucht aangevoerd. De 14e en de 15e door de ligging van het complex lagedrukgebied ter hoogte van de Baltische Zee en de 16e en de 17e door een uitloper van het Azorenhoog. Van de 18e tot de 25e kregen we zachtere maritieme lucht over ons door de aanwezigheid van een hogedrukzone net ten westen van ons land. Deze hogedrukzone trok zich tegen de 25e langzaam terug naar het Zuiden van Europa. Van de 26e tot de 28e zorgde de aanwezigheid van een lagedrukgebied dat zich verplaatste van de Britse Eilanden naar Scandinavië voor de aanvoer van frisse en onstabiele polaire zeelucht. Van de 29e tot de 31e kregen we zachte en vochtige maritieme lucht over ons (de 31e was deze zelfs van subtropische oorsprong) door de aanwezigheid van een nieuwe lagedrukzone ten westen van de Britse Eilanden. Te Ukkel bedroeg de gemiddelde luchtdruk op zeeniveau 1013,7 hPa (norm: 1016,5 hPa).

De afwijking van de normale van de maandgemiddelden van de maximumtemperaturen lag tussen -1,0°C en +1,5°C. De afwijking van de normalen van de maandgemiddelden van de minimumtemperaturen varieerde tussen 0°C en +2°C. De absolute maxima lagen tussen 9,5°C en 15,5°C en werden meestal waargenomen op de 30e en de 31e. De absolute minima varieerden tussen -9,5°C en -1,0°C en deden zich meestal voor op de 2e en de 3e. Te Ukkel bedroeg de gemiddelde temperatuur 4,4°C (norm.: 3,9°C). De gemiddelde uitersten waren respectievelijk 6,4°C en 2,2°C (norm.: 6,1°C en 1,6°C ). De absolute uitersten bedroegen respectievelijk 13,8°C [de 31e] en -2,3°C [de 3e] (norm.: 12,7°C en -5,0°C ). Er waren 8 vorstdagen [min.<0°C] (norm.: 10,4 d.) en 1 winterse dag [max.<0°C] (norm.: 2,0 d.).
1 dag verdient een speciale vermelding. Op de 11e trok een lagedrukgebied van noordwest Frankrijk pal over ons land naar Duitsland. De kern ervan trok zowat over de lijn Henegouwen-Limburg. Ten noorden van de kern werd nog koude lucht aangevoerd vanuit Nederland en het noorden van Duitsland terwijl er ten zuiden zachtere lucht werd aangevoerd. Hierdoor zagen we soms grote temperatuurverschillen op een korte afstand. In Kuringen (Hasselt) registreerden we een maxima van slechts 3,6°C, terwijl dit enkele kilometers verder in Diepenbeek al opliep tot 7,2°C. Enkele andere opvallende waarden: 9,8°C in Angleur (Luik), 9,0°C in Aubange, 8,3°C in Dourbes (Viroinval), 4,1°C in Mont-Rigi (Weismes), 2,0°C in Kruishoutem, 1,8°C in Asse en 1,1°C in Essen.

De streekgemiddelden van de maandelijkse neerslaghoeveelheden lagen overal boven de normale waarden. Ze varieerden van 124% van de normale waarde in de Condroz tot 189% in het Doornikse. De waarden waren zeer abnormaal hoog aan de kust, in de Polders, in Vlaanderen, in het Doornikse, in Brabant en in de Borinage. Ze waren abnormaal hoog in de Kempen, Haspengouw en de streek tussen Samber en Maas en normaal in de rest van het land. De hoogste dagwaarden werden op 11e en de 13e geregistreerd en liepen op tot bijna 50 mm. Op de 11e en de 30e werden neerslagwaarden van meer dan 40 mm gemeten. De opmerkelijkste waarde was deze van Roeselare met 49,5 mm op de 11e. Te Ukkel was de neerslagfrequentie zeer abnormaal hoog: met de pluviometer werd in totaal 130,1 mm neerslag op 26 dagen gemeten (norm.: 81,0 mm in 19,3 d.).

Ons land deze maand maar liefst 9 onweersdagen (norm.: 3,1 dagen), een uitzonderlijk feit en maar 2 dagen minder dan het record van 2011 (11 dagen): de8e, van de 12e tot de 14e, de 16e, van de 27e tot de 29e en de 31e. Wind- en waterschade en blikseminslagen werden ons gemeld van de 10e tot de 14e en op de 27e.
De eerste helft van de maand passeerden er enkele opvallende sneeuwepisodes. De 10de lag er tijdelijk een laag sneeuw in het grootste deel van ons land, maar vooral de situatie op de 11de viel op. Terwijl de neerslag in het zuiden van ons land vooral uit regen en natte sneeuw bestond, viel er in het noorden van ons land overvloedig veel sneeuw die lokaal voor een dikke laag zorgde. De 12de ’s morgens registreerden we een dikte van 10 cm in Zele, 13 cm in Passendale (Zonnebeke) en 14 cm in Wingene.
Ook de Ardense hoogvlakten kenden de eerste 2 weken veel sneeuwdagen. De verschillende lichte dooiperiodes zorgden er echter voor dat de sneeuwlaag zich moeilijk liet meten. Van de 1ste tot de 22ste lag er bijna continu een laag sneeuw. De grootste dikte werd op de 18de geregistreerd. In ons meetpunt te Mürringen (Büllingen) lag er toen 38 cm. Op het einde van de maand viel er opnieuw veel sneeuw in de Ardennen. Hierdoor lag er sneeuw op de grond van de 26ste tot de 30ste.

De maandelijkse zonneschijnduur te Ukkel was uitzonderlijk laag met een totale duur van slechts 10u 29min (norm.: 45u 08min), een nieuw record voor de huidige referentieperiode voor deze maand (vanaf 1981). Het vorige record dateerde van 1993 (16u 17min). Enkel wanneer we naar de volledige periode kijken (vanaf 1901), komen we een lagere waarde tegen (9u 31min in 1934).
Vooral de eerste decade viel op. Toen zorgde het gebrek aan zonneschijn voor een nieuw record. De zon scheen hier slechts 1u 43min (norm.: 16u 00min), een zeer abnormaal lage waarde. Het vorige record dateerde van 2009 (2u 19min). Enkel wanneer we naar de volledige periode kijken (1951-2017), komen we een nog somberdere eerste decade van december tegen: in 1956 scheen de zon hier slechts 10min. De tweede decade was hier abnormaal somber (5u 00min, norm.: 14u 25min).
We registreerden hier ook 30 zwaar bewolkte tot betrokken dagen, een uitzonderlijk hoog aantal en tevens een nieuw record vanaf 1981 (norm.: 22,0 d., vorig record 28 d. in 1993). Daarnaast waren er net als in 2010 geen dagen met een heldere hemel (norm.: 2,1 d.) en 19 dagen met een betrokken hemel (norm.: 15,3 d.), 2 abnormale feiten.

De wind kwam in Ukkel vooral uit de sectoren ZW tot W. Dit was gedurende 61,8% van de tijd het geval (norm.: 29,2%). De gemiddelde windsnelheid bedroeg 4,1 m/s (norm.: 4,1 m/s). In het officiële anemometrische meetnet van ons land werden er op de 10e windstoten van 100 km/u (28 m/s) of meer geregistreerd. Dergelijke snelheden konden ook plaatselijk bereikt worden tijdens de onweders.

 

De volledige downloadversie bevat kaarten van België die de geografische verdeling van temperatuur, neerslag en zonneschijnduur van de maand en de afwijkingen van de normale waarden weergeven.

Klimatologisch overzicht (pdf 1.2Mo, 8 pagina's)