Weldra record ozonafbraak boven de Noordpool?

Metingen in het noordelijk halfrond bevestigen snelle ozonafbraak gedurende de laatste dagen.

Potsdam/Bremerhaven/Ukkel, 14 maart 2011

 

Ongewoon lage temperaturen in the Arctische ozonlaag hebben recent tot grootschalige ozonafbraak geleid. Hierdoor stevent het noordpoolgebied af op een record afbraak van ozon, een gas dat ondanks zijn kleine concentratie het aardoppervlak beschermt tegen ultraviolette straling van de zon. Deze bevindingen zijn gebaseerd op metingen uitgevoerd door een internationaal netwerk van meer dan 30 ozonpeilingsstations verspreid over het hele Arctische en subarctische gebied. De waarnemingen worden gecoördineerd door de Onderzoekseenheid te Potsdam van het Alfred Wegner Instituut voor polair en marien onderzoek in de Helmholtz Association in Duitsland. Het KMI heeft een lange traditie van ozonwaarnemingen met weerballonnen en maakt deel uit van bovenvernoemd netwerk.


“Onze metingen tonen aan dat op de betrokken hoogte ongeveer de helft van het ozon afgebroken is gedurende de laatste weken”, zegt Markus Rex, onderzoeker bij AWI over de huidige situatie. ”Aangezien de omstandigheden voor deze ongewoon snelle afbraak verdergaan verwachten we een verscherping van deze situatie”. De veranderingen die vandaag worden waargenomen kunnen later ook gevolgen hebben voor gebieden buiten het dun bevolkte Arctische gebied. Luchtmassa’s die onderhevig zijn geweest aan de ozonafbraak in het Arctische gebied bewegen meestal geleidelijk naar het zuiden. Als gevolg van de verminderde bescherming tegen uvstraling door de sterk verdunde ozonlaag kunnen episodes van verhoogde uvintensiteiten ook op middelbare breedtegraden voorkomen. “Er moet bijzondere aandacht besteed worden aan efficiënte bescherming tegen uvstraling gedurende de lente“ aldus Markus Rex. Het KMI voert trouwens metingen van de intensiteit van de uvstraling uit en maakt ook 48 uursvoorpellingen.

 

Zie http://www.meteo.be/meteo/view/nl/522044-Uv.html

en

http://www.meteo.be/meteo/view/nl/123504-Uv-index.html

 

Ozonafbraak treedt op wanneer chemische restanten van chloorkoolwaterstoffen (CFKs) in extreem koude omstandigheden omgezet worden in agressieve, ozonvernietigende componenten. Gedurende meerdere jaren verwijzen wetenschappers naar de connectie tussen ozonafbraak en klimaatswijzigingen. Terwijl koude winters in de Arctische regio zeldzamer geworden zijn sinds het midden van de vorige eeuw, zijn deze wel kouder geworden en hebben ze belangrijke ozonafbraak mogelijk gemaakt in deze regio. “De huidige winter is een voortzetting van deze ontwikkeling, die inderdaad mogelijk gelinkt is met de globale opwarming.” Atmosfeer onderzoeker Markus Rex legt uit dat dit slechts een schijnbare paradox is. “Om het eenvoudig uit te leggen kunnen we zeggen dat de toenemende concentratie aan broeikasgassen de warmte van de aarde gevangen houdt in de onderste luchtlagen. Er zal dus minder stralingswarmte de hogere luchtlagen bereiken, en daar een afkoeling veroorzaken.” Deze afkoeling gebeurt juist in de ozonlaag en draagt zo bij tot de versterking van de ozonafbraak. “De complexe details van de interacties tussen de ozonlaag en de klimaatsverandering zijn echter nog niet helemaal ontrafeld en zij het onderwerp van huidig onderzoek” zegt Rex.


Op langere termijn zal de ozonlaag zich herstellen dankzij de uitgebreide milieumaatregelen voor de bescherming ervan. De huidige record in ozonafbraak verandert deze vooruitzichten niet. “Door het lange termijn effect van het Protocol van Montreal zal er in de tweede helft van deze eeuw geen belangrijke ozonafbraak meer optreden” verklaart Markus Rex. Het Protocol van Montreal is een internationale overeenkomst aangenomen in 1987 onder de auspiciën van de Verenigde Naties voor de bescherming van de ozonlaag, en stelde een wereldwijd verbod in op de productie van CFKs (Chlorofluorkoolwaterstoffen). De reeds vrijgekomen CFKs zullen echter slechts langzaam gedurende de komende decades uit de atmosfeer verdwijnen. Tot dan zal het lot van de Arctische ozonlaag essentieel afhangen van de temperatuur op een hoogte van ongeveer 20 km, en zal dus sterk gerelateerd zijn aan de evolutie van het klimaat op aarde.

 

Nota’s voor de redacties:
Uw contacten op het KMI:
Hugo.DeBacker@meteo.be  of tel: 02 373 05 94
infometeo@meteo.be of tel: 02 373 05 94


Contactpunt bij het Alfred Wegner Onderzoekscentrum in Potsdam:
Dr. Markus Rex (tel.: +49 (0)174 311 8070, +49 (0)331 288 2127; e-mail: Markus.Rex@awi.de). Communicatie contactpersoon is Ralf Röchert (tel: +49 (0)471 4831-1680; e-mail: Ralf.Roechert@awi.de).

 

 

Lijst van andere instituten:
Canada
Tom McElroy, Environment Canada, +1 416 739 4630, Tom.McElroy@ec.gc.ca
Kaley A. Walker, Univ. of Toronto, Dep. of Physics, +1 416 978 8218, kwalker@atmosp.physics.utoronto
David W. Tarasick, Air Quality Res. Div., Environ. Canada, +1 416 739-4623, david.tarasick@ec.gc.ca
Denemarken
Niels Larsen, Danish Climate Center, Danish Meteorological Institute, +45-3915-7414, nl@dmi.dk
Duitsland
Franz-Josef Lübken, Leibniz-Institut für Atmosphärenphysik, +49 38293 68 100, luebken@iap-kborn.de
Hans Claude, Wolfgang Steinbrecht, Deutscher Wetterdienst Hohenpeißenberg,
+49 8805 954 170 / 172, hans.claude@dwd.de, wolfgang.steinbrecht@dwd.de
Finland
Rigel Kivi , FMI Arctic research center, phone +35 8405424543
Esko Kyrö, , FMI Arctic research center, phone +35 8405527438
Frankrijk
Sophie Godin-Beekmann, Gerard Ancellet, LATMOS CNRS-UPMC, +33 1442747 67 / 62, sophie.godin-beekmann@latmos.ipsl.fr, gerard.ancellet@latmos.ipsl.fr
Griekenland
Dimitris Balis, Aristotle University of Thessaloniki, +30 2310 998192, balis@auth.gr
Christos Zerefos, Academy of Athens, +30 210 8832048, zerefos@academyofathens.gr
Costas Varotsos, Unviersity of Athens, +30 210 7276838, covar@phys.uoa.gr
Groot Britanië
Neil Harris, European Ozone Research Coordinating Unit, University of Cambridge, +44 1223 311797, Neil.Harris@ozone-sec.ch.cam.ac.uk
Noorwegen
Cathrine Lund Myhre, NILU - Norwegian Institute for Air Research, +47-63898042, clm@nilu.no
Rusland
Valery Dorokhov, Central Aerological Observatory , +7 499 206 9370, vdor@starlink.ru
Spanje
Concepción Parrondo, Manuel Gil , INTA, +34 91 5201564, parrondosc@inta.es, gilm@inta.es
Tsjechische Republiek
Karel Vanicek, Solar and Ozone Observatory, Czech Hydromet. Inst., +420 495260352, vanicek@chmi.cz
Verenigde Staen van Amerika
Francis J. Schmidlin, NASA/GSFC/Wallops Flight Facility, +1 757 824 1618, francis.j.schmidlin@nasa.gov
Ross J. Salawitch, Univ. of Maryland, MD, +1 626 487 5643, rjs@atmos.umd.edu
Zwitserland
René Stübi, Federal Office of Meteorology and Climatology, MeteoSwiss, +41 26 662 62 29, rene.stubi@meteoswiss.ch