Tornado

Windhoos en tornado zijn synoniemen. Zij worden vaak verward met valwinden die ook enorme schade kunnen aanrichten.

Een windhoos is een sterk roterende luchtkolom (een wervelwind) die verbonden is aan een stapelwolk en die contact staat met het aardoppervlak. Vaak, maar zeker niet altijd, is er een trechterwolk zichtbaar. Dikwijls is er nabij de grond ook een stofwolk herkenbaar.

De trechtervormige slurf, die ook tuba wordt genoemd, bestaat net zoals een gewone wolk uit waterdruppeltjes. Zij ontstaan door de grote drukdalingen, die leiden tot temperatuursdalingen en uiteindelijk condensaties (op voorwaarde dat de lucht voldoende vochtig is).

 

 

De trechtervormige slurf strekt zich hier uit van de wolk tot aan grond zodat er duidelijk sprake is van een tornado. Merk bij deze foto ook de stofwolk op aan de grond (Bron NOAA).

Op deze foto's (bron NOAA) is er ook sprake van een tornado. De stofwolk, die een zeer goede indicator is van rotaties aan de grond, is zichtbaar maar de typerende trechterwolk is niet of maar deels aanwezig. Als er geen stofwolk herkenbaar is en de tuba reikt niet tot aan de grond, zijn er wellicht geen wervelwinden aan de grond en kan men niet spreken van een tornado.

Enkele feiten:

  • Windhozen komen ook in onze streken voor. De meest destructieve exemplaren ontwikkelen zich in de zogenaamde "Tornado Alley", een gebied in de VS dat zich uitstrekt in delen van Texas, Oklahoma, Nebraska en Kansas.
  • De windsnelheden lopen uiteen van 100 tot 400 km/u of zelfs meer.
  • Hun levensduur bedraagt gewoonlijk enkele minuten.
  • De breedte van de wervel schommelt vaak van enkele tientallen tot honderden meters. Grote tornado's, zoals in de VS, kunnen doormeters van meer dan 2 km hebben.
  • De vorming is een zeer ingewikkeld en nog niet geheel begrepen proces. De zwaarste windhozen zijn verbonden aan supercellen.
  • Windhozen worden ingedeeld in klassen volgens de schaal van Fujita. Deze indeling is gebaseerd op de opgemeten schade die een idee geeft van de windkracht.
  • In België komen jaarlijks gemiddeld 3 tot 5 hozen tot ontwikkeling.
  • Hozen boven water worden waterhozen genoemd. Zij komen vooral voor in de zomer en het najaar wanneer het zeewater op zijn warmst is. Waterhozen hebben niet zo'n hoge snelheden, meestal lager dan 90 km/u. Op de Noordzee ontwikkelen ze zich wel vaker, vooral dan tussen augustus en oktober. De trechterwolk bestaat, net zoals bij landhozen, uit druppeltjes na condensatie en dus niet uit opgezogen water. In tegenstelling tot landhozen veroorzaken waterhozen meestal weinig problemen. Als ze aan land komen doven ze snel uit.
  • Stofhozen worden niet tot de tornado's gerekend omdat ze niet verbonden zijn aan een wolk.