De meteorologische zomer omvat de maanden juni, juli en augustus. In 2026 wordt deze zomer gekenmerkt door verschillende periodes van warmte en door zeer droge maanden juli en augustus. Deze situatie illustreert ook een meer algemene trend: door de klimaatverandering worden periodes van warmte en droogte in België frequenter en intenser.

De afgelopen maanden werden gekenmerkt door een terugkerende aanwezigheid van hogedrukgebieden die ons land beïnvloedden, soms met langdurige anticyclonale blokkades. Die bevorderden de ontwikkeling van langdurig stabiel, warm, droog en zonnig weer boven ons land. Daarnaast droeg de vaak zuidelijke luchtstroming die België beïnvloedde bij aan een zeer sterke stijging van de temperaturen. Dit leidde tot drie officiële hittegolven en zorgt ervoor dat de gemiddelde temperatuur van de zomer van 2026 waarschijnlijk de hoogste ooit gemeten in België sinds het begin van de waarnemingen in 1833 zal worden, met een gemiddelde temperatuur van 20,3 °C (waarnemingen tot en met 23/08/2026 en verwachtingen voor 24/08 tot en met 31/08). Momenteel ligt 2026 voor op het vorige record uit 2018, toen de gemiddelde temperatuur van de meteorologische zomer 19,9 °C bedroeg.

Al deze omstandigheden hebben bijgedragen aan een opmerkelijke droogte, vooral in de periode van 1 juli tot 15 augustus. Voor ons referentiestation in Ukkel gaat het om de derde droogste periode sinds het begin van de waarnemingen in 1892.

Het aantal tropische dagen, waarop de temperatuur minstens 30 °C bereikt, bedraagt momenteel al 15 dagen, oftewel drie keer het normale aantal van 5 dagen. Daarmee staat 2026 op de tweede plaats, na het recordjaar 1976 met 18 dagen.

Het aantal dagen waarop de temperatuur minstens 25 °C bereikte, bedraagt momenteel 44, tegenover een normale waarde van 24 dagen. Daarmee staat 2026 op de derde plaats, na 1947 (47 dagen) en 1976 (45 dagen).

De uitzonderlijke warmte en droogte die de zomer van 2026 kenmerken, worden duidelijk geïllustreerd in onderstaande afbeelding.

Om te begrijpen wat er gebeurt, moeten we twee fenomenen van elkaar onderscheiden. Enerzijds is er de evolutie van de klimaatnormalen en anderzijds zijn er de klimaatextremen. Vooral die laatste maken de klimaatverandering merkbaar, onder meer door hittegolven en tropische nachten.

"Deze recordzomer is geen toeval: ons klimaat warmt verder op en dus zullen records ook de komende jaren blijven sneuvelen. We moeten onze uitstoot verminderen om dat te stoppen, en tegelijk ons aanpassen om de gevolgen te beperken." zegt Kobe Vandelanotte, klimatoloog bij het Belgisch Klimaatcentrum.

Om België te helpen zich voor te bereiden op nieuwe klimaatextremen zoals droogte en hitte, hebben het KMI, het Belgisch Klimaatcentrum en CERAC de handen in elkaar geslagen voor het project ‘Verhalen over Toekomstig Weer’. Dit project laat de puur statistische benadering achterwege en schetst in plaats daarvan een samenhangende beschrijving van een hypothetische, maar fysiek plausibele klimaattoekomst.

« De uitdaging van de klimaatverandering ligt in de moeilijkheid om ons voor te bereiden op weersverschijnselen die buiten het kader van onze eerdere ervaringen vallen. Zolang een risico abstract blijft, wordt het vaak onderschat. De ‘Chroniques de la météo du futur’ proberen de gevolgen van de klimaatverandering op een concrete en tastbare manier te vertellen. Door de risico’s van morgen een gezicht te geven, vormen ze een krachtige stimulans tot actie. Want hoewel deze zomer voor ons al uitzonderlijk leek, kan hij slechts een voorproefje zijn van wat ons de komende decennia te wachten staat. » waarschuwt Tristan Beyens, beleidsverantwoordelijke bij CERAC.

Sciensano heeft de cijfers over de oversterfte gepubliceerd voor de periode van 18 juni tot 3 juli 2026. Tijdens deze periode bedroeg de oversterfte in België 47,8%.

Wallonië werd het zwaarst getroffen, met een oversterfte van 76%, tegenover 31,4% in Vlaanderen en 60,9% in Brussel.

Volgens Sciensano wordt het uitzonderlijk hoge aantal sterfgevallen tijdens deze hittegolf voornamelijk verklaard door de combinatie van drie factoren: de duur van de hitteperiode, de intensiteit van de temperaturen en de ozonconcentraties.

Samenvattend komt de zomer van 2026 tot nu toe naar voren als een warme zomer, gekenmerkt door periodes van extreme hitte en aanzienlijke droogte in juli en augustus. De zomer herinnert ons eraan dat het Belgische klimaat, dat traditioneel gematigd en vochtig is, door klimaatverandering steeds vaker periodes kent waarin hitte en een gebrek aan neerslag zorgwekkende proporties kunnen aannemen.